అక్షరటుడే, వెబ్డెస్క్: Japan Mango Export Ban | మన దేశానికే గర్వకారణంగా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ‘కింగ్ ఆఫ్ ఫ్రూట్స్’గా వెలుగొందుతున్న భారత మామిడికి గ్లోబల్ మార్కెట్లో ఊహించని షాక్ తగిలింది.
సాంకేతిక లోపాలు, క్వారంటైన్ నిర్వహణలో వైఫల్యాల కారణంగా భారత మామిడి దిగుమతులపై జపాన్ దేశం తాత్కాలిక నిషేధం విధించడం దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర సంచలనం సృష్టిస్తోంది.
గత 20 ఏళ్లలో జపాన్ తొలిసారి ఇంతటి కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకోవడం కేవలం సాంకేతిక లోపం మాత్రమే కాదు.. భారతీయ వ్యవసాయ ఎగుమతుల రంగంలోని లొసుగులను, పాలకుల ఉదాసీనతను ఎండగడుతోంది.
బంగినపల్లి, అల్ఫోన్సో, కేసర్ వంటి ప్రీమియం రకాల ఎగుమతులు నిలిచిపోవడంతో అటు కర్షకులు, ఇటు ఎగుమతిదారులు తీవ్ర నష్టాల ఊబిలో కూరుకుపోయారు.
Japan Mango Export Ban | జపాన్ ఎందుకు అంత కఠిన నిర్ణయం తీసుకుంది?
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు.. ముఖ్యంగా అమెరికా, జపాన్ వంటి దేశాలకు మామిడి పండ్లను ఎగుమతి చేసే ముందు అత్యంత కఠినమైన నాణ్యత ప్రమాణాలను పాటించాల్సి ఉంటుంది.
ఇందులో భాగంగా ‘వేపర్ హీట్ ట్రీట్మెంట్’ (VHT) అనే ప్రత్యేక ప్రక్రియను చేపడతారు. ఎలాంటి రసాయనాలు వాడకుండా, కేవలం నియంత్రిత వేడి, తేమతో కూడిన గాలి ద్వారా మామిడి పండ్లలో ఉండే ‘ఫ్రూట్ ఫ్లైస్’ (పండ్ల ఈగలు), వాటి లార్వాలను (గుడ్లను) నాశనం చేసే అత్యాధునిక పద్ధతే ఇది.
అయితే, ఇటీవల ఉత్తర్ప్రదేశ్లోని రెహమాన్పూర్ వద్ద ఉన్న అధికారిక VHT కేంద్రంలో జపాన్ క్వారంటైన్ అధికారులు తనిఖీలు నిర్వహించారు. ఈ సమయంలో ఫ్యుమిగేషన్ (పొగబెట్టడం), క్రిమిసంహారక ప్రక్రియ నిర్వహణలో ఘోరమైన లోపాలను గుర్తించారు.
నిబంధనల ప్రకారం.. ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ లేకపోవడం, పర్యవేక్షణ సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం బయటపడ్డాయి. భారత్ నుంచి వెళ్లే నాణ్యత లేని పండ్ల ద్వారా తమ దేశంలోని స్థానిక పంటలకు తెగుళ్లు వ్యాపించే ప్రమాదం ఉందని జపాన్ యోకోహామా ప్లాంట్ ప్రొటెక్షన్ అసోసియేషన్ భావించింది.
దీంతో మార్చి 25 తర్వాత భారత్ జారీ చేసిన తనిఖీ ధృవపత్రాలు ఉన్న ఏ మామిడి షిప్మెంట్ను కూడా తమ దేశంలోకి అనుమతించమని స్పష్టం చేసింది. నాణ్యతా ప్రమాణాలపై టోక్యో అధికారులు పూర్తిగా సంతృప్తి చెందే వరకు ఈ తాత్కాలిక నిషేధం ఉంటుందని ప్రకటించింది.
Japan Mango Export Ban | సమస్యకు అసలు కారణం
ఈ అంతర్జాతీయ పరాభవానికి మూల కారణాలను విశ్లేషిస్తే.. మన ప్రభుత్వ రంగానికి చెందిన అగ్రికల్చరల్ అండ్ ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్ ప్రొడక్ట్స్ ఎక్స్పోర్ట్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (APEDA), కేంద్ర క్వారంటైన్ విభాగాల ఘోర వైఫల్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
పర్యవేక్షణలో ఘోర వైఫల్యం: విదేశాలకు ఎగుమతి చేసే ప్రతి పండునూ క్షుణ్ణంగా తనిఖీ చేయాల్సిన బాధ్యత మన అధికారిక ఇన్స్పెక్టర్లపై ఉంటుంది.
కానీ, నాణ్యతా ప్రమాణాలను గాలికొదిలేసి, కేవలం కాగితాల మీద ధృవపత్రాలు (ఫైటోసానిటరీ సర్టిఫికెట్లు) జారీ చేసే ‘మామూళ్ల సంస్కృతి’ క్వారంటైన్ విభాగాల్లో ఏళ్లుగా వేళ్లూనుకుపోయిందనే విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి.
పాతబడిన మౌలిక సదుపాయాలు: మన దేశంలోని మెజారిటీ వేపర్ హీట్ ట్రీట్మెంట్ (VHT) ప్లాంట్లు సరైన నిర్వహణ (Maintenance) లేక పాతబడిపోయాయి.
సాంకేతికతను ఎప్పటికప్పుడు నవీకరించడంలో ప్రభుత్వాలు పూర్తిగా విఫలమయ్యాయి. జపాన్ వంటి సాంకేతిక దిగ్గజ దేశానికి పండ్లను పంపేటప్పుడు వాడే యంత్రాలలో లోపాలు ఉండటం అధికారుల బాధ్యతారాహిత్యానికి పరాకాష్టగా చెప్పొచ్చు.
నైపుణ్యం లేని సిబ్బంది: విదేశీ ప్రతినిధులు తనిఖీలకు వచ్చే సమయంలో ప్లాంట్లలో కనీస అవగాహన, శిక్షణ లేని తాత్కాలిక సిబ్బందితో పనులు చేయించడంతోనే ఈ లోపాలు బయటపడినట్లు తెలుస్తోంది. అంతర్జాతీయ ప్రతిష్ఠతో ముడిపడి ఉన్న రంగంలో ఇంతటి అలసత్వం క్షమించరాని నేరం.
Japan Mango Export Ban | పట్టించుకోని విదేశాంగ, వాణిజ్య శాఖలు
భారత్లో ఇటీవలి వరకు ఎన్నికల రాజకీయం నడిచింది. పాలక, ప్రతిపక్షాలు ఓట్ల వేటలో, ప్రచార పర్వాల్లో బిజీగా ఉండిపోయారు తప్ప, దేశ ప్రతిష్ఠను మసకబార్చే ఇలాంటి తీవ్రమైన అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సంక్షోభాలపై దృష్టి సారించలేకపోయారు.
అసమర్థ విదేశీ వాణిజ్య విధానాలు: విదేశీ మార్కెట్లలో భారతీయ ఉత్పత్తుల బ్రాండ్ ఇమేజ్ను కాపాడటంలో కేంద్ర వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ విఫలమవుతోంది. జపాన్ అధికారులు తనిఖీల సమయంలో హెచ్చరికలు జారీ చేసినప్పుడే తక్షణమే స్పందించి ఉన్నత స్థాయి దౌత్య చర్చలు జరపాల్సింది పోయి, సమస్య తీవ్రమయ్యే వరకు నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు వ్యవహరించడంపై తీవ్ర విమర్శలు వెలువడుతున్నాయి.
రైతు సంక్షేమంపై ఒట్టి నినాదాలే: ఎన్నికల ప్రచార వేదికలపై ‘రైతు ఆదాయం రెట్టింపు చేస్తాం’.. ‘గ్లోబల్ మార్కెట్లో భారతీయ వ్యవసాయానికి పెద్దపీట వేస్తాం’ అని గప్పాలు కొట్టే పాలకులకు, తాజా మామిడి నిషేధం వల్ల అల్లాడిపోతున్న రైతుల ఆక్రందనలు వినిపించడం లేదు.
సాయ రంగానికి మౌలిక వసతులు కల్పించడంలో బడ్జెట్ కోతల మీద కోతలు విధిస్తూ, ప్రచారాలకు మాత్రం కోట్లు ఖర్చు పెడుతున్నారనే విమర్శలు విపక్షాల నుంచి వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయ లోపం: ఉత్తర్ప్రదేశ్ ప్లాంట్లో జరిగిన తప్పుకు తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాల రైతులు బలికావాల్సి వస్తోంది.
వివిధ రాష్ట్రాల ఎగుమతిదారులను, ప్లాంట్లను ఒకే గొడుగు కిందికి తెచ్చి కఠిన నిబంధనలు అమలు చేయడంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఘోరంగా విఫలమైంది.
Japan Mango Export Ban | గతం ఏం చెబుతోంది?
ఈ సమస్య మనకు కొత్తేమీ కాదు. గతంలోనూ ‘ఫ్రూట్ ఫ్లైస్’ సమస్య కారణంగా భారత మామిడిపై జపాన్ సుదీర్ఘ కాలం నిషేధం విధించింది. అయితే, భారతదేశం తరఫున కఠిన నాణ్యత ప్రమాణాలు పాటిస్తామని హామీ ఇచ్చింది.
అనంతరం ప్రత్యేక చికిత్సా ప్రొటోకాల్స్ ఏర్పాటు చేసుకున్న తర్వాతే 2006 నుంచి జపాన్ అధికారికంగా మన మామిడి పండ్లను తిరిగి దిగుమతి చేసుకుంటోంది.
అలా గత 20 ఏళ్లుగా ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా సాగుతున్న ఈ నమ్మకమైన వ్యాపార బంధానికి తాజాగా మళ్లీ బ్రేక్ పడింది. రెండు దశాబ్దాలుగా కాపాడుకుంటూ వచ్చిన నమ్మకాన్ని, అధికారుల చిన్న నిర్లక్ష్యం వల్ల క్షణాల్లో కోల్పోవాల్సి రావడం దేశ దౌత్య, వాణిజ్య రంగాల పతనానికి అద్దం పడుతోంది.
Japan Mango Export Ban | భారత మామిడి మార్కెట్ ఇలా..
ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మామిడి ఉత్పత్తిదారుగా భారత్ ఉన్నప్పటికీ, ఎగుమతుల పరంగా మన వాటా చాలా తక్కువగా ఉండటం ఆందోళనకరం.
దేశీయ ఉత్పత్తి: మన దేశంలో ఏటా సగటున 2 కోట్ల మెట్రిక్ టన్నుల (20 Million Tonnes) కు పైగా మామిడి ఉత్పత్తి అవుతోంది. ప్రపంచ మొత్తం ఉత్పత్తిలో సుమారు 40% పైగా వాటా మనదే కావడం విశేషం.
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని బంగినపల్లి, ఉత్తరప్రదేశ్లోని దసేరి, మహారాష్ట్రలోని అల్ఫోన్సో, గుజరాత్లోని కేసర్ రకాలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విపరీతమైన క్రేజ్ ఉంది.
ఎగుమతుల పరిమాణం: అంత భారీగా ఉత్పత్తి ఉన్నప్పటికీ.. నాణ్యతా లోపాలు, రవాణా ఇబ్బందుల కారణంగా మనం ఏటా కేవలం 40,000 – 50,000 మెట్రిక్ టన్నుల తాజా మామిడి పండ్లను మాత్రమే విదేశాలకు ఎగుమతి చేస్తున్నాం.
జపాన్ మార్కెట్ విలువ: జపాన్ దేశం పరిమాణం పరంగా చిన్న మార్కెట్ అయినప్పటికీ, ప్రీమియం మార్కెట్గా పేర్కొనవచ్చు. అంటే అక్కడ పండ్ల ధరలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయన్నమాట.
గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో (2025-26) జపాన్కు దాదాపు 15.4 lakhs (1.5 మిలియన్) డాలర్ల విలువైన మామిడి ఎగుమతి అయింది. ఇందులో గుజరాత్కు చెందిన ‘కేసర్’ రకం వాటానే సుమారు 2 లక్షల డాలర్లుగా ఉంది. జపాన్ ప్రజలు మన ప్రీమియం రకాలను విలాసవంతమైన పదార్థంగా భావించి కొనుగోలు చేస్తారు.
Japan Mango Export Ban | మన పండ్లను దిగుమతి చేసుకునే ఇతర దేశాలు:
ప్రస్తుతానికి భారతీయ మామిడిని ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకునే దేశాల జాబితా క్రింది విధంగా ఉంది:
యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE): అల్ఫోన్సో, బంగినపల్లి, తోతాపురి
అమెరికా (USA): కేసర్, అల్ఫోన్సో, లంగ్డా
యునైటెడ్ కింగ్డమ్ (UK): అల్ఫోన్సో, కేసర్
సింగపూర్ & మలేషియా: బంగినపల్లి, సువర్ణరేఖ
సౌదీ అరేబియా & ఒమన్: బంగినపల్లి, దసేరి
జపాన్ దేశం తీసుకున్న తాజా నిర్ణయం వల్ల ఇప్పుడు ఈ దేశాలు కూడా భారత మామిడిపై అదనపు ఆంక్షలు విధించే, తనిఖీలను కఠినతరం చేసే ప్రమాదం పొంచి ఉందంటున్నారు.
Japan Mango Export Ban | గొంతు కోత!
జపాన్ దేశ నిషేధ ప్రభావం కేవలం ఎగుమతిదారులకే పరిమితం కాలేదు.. దీని అంతిమ ప్రభావం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై, దేశంలోని సామాన్య మామిడి రైతుపై పడటం ఆందోళనకరం.
ధరల పతనం – ఆర్డర్ల రద్దు: ఇప్పటికే ‘ఎల్నినో’ వాతావరణ మార్పులు, విపరీతమైన ఎండల వల్ల ఈ ఏడాది మామిడి దిగుబడి తగ్గింది. వచ్చిన కొద్దిపాటి దిగుబడిని అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో అమ్మి నాలుగు పైసలు వెనుకేసుకుందామనుకున్న రైతులకు జపాన్ నిషేధం శరాఘాతమైంది. విదేశీ ఆర్డర్లు రద్దవడంతో ప్రీమియం రకాల ధరలు దేశీయ మార్కెట్లో ఒక్కసారిగా పతనమయ్యాయి. పెట్టుబడులు కూడా చేతికి రాని పరిస్థితి నెలకొంది.
అంతర్జాతీయంగా బ్రాండ్ ఇమేజ్కు నష్టం: కఠినమైన నిబంధనలు గల జపాన్ దేశం.. భారత్లో నాణ్యతా లోపాలను ఎండగట్టడం వల్ల గ్లోబల్ మార్కెట్లో మన బ్రాండ్ విలువ పడిపోయింది.
పాకిస్తాన్, థాయిలాండ్,ఫిలిప్పీన్స్ వంటి పొరుగు దేశాలు ఈ అవకాశాన్ని వాడుకుని జపాన్ మార్కెట్ను ఆక్రమించుకోవడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. అందుకనుగుణంగా పావులు కదుపుతున్నాయి.
ఎగుమతిదారుల దివాలా: ఇప్పటికే రూ.కోట్లలో వెచ్చించి, ప్యాకింగ్ ప్రక్రియ పూర్తి చేసి, విమానాశ్రయాలు, రేవుల్లో షిప్పింగ్కు సిద్ధంగా ఉంచిన టన్నుల కొద్దీ మామిడి నిల్వలు కుళ్లిపోతున్నాయి. రవాణా ఖర్చులు, కోల్డ్ స్టోరేజ్ బాడుగలు భరించలేక ఎగుమతిదారులు దివాలా తీసే దుస్థితికి చేరుకున్నారు.
Japan Mango Export Ban | తక్షణ డిమాండ్:
జపాన్ విధించిన తాత్కాలిక నిషేధం భారత వ్యవసాయ రంగానికి గట్టి హెచ్చరిక. నిద్రపోతున్న అధికార యంత్రాంగానికి ఇదొక చెంపపెట్టు దెబ్బ. ఇప్పటికైనా కేంద్ర వాణిజ్య శాఖ, అపెడా (APEDA) అధికారులు తక్షణమే రంగంలోకి దిగాల్సి ఉంది.
లోపాలు ఉన్న ఉత్తర్ప్రదేశ్ ప్లాంట్ను యుద్ధప్రాతిపదికన ఆధునీకరించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలి. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా తనిఖీలను కఠినతరం చేయాలి.
జపాన్ క్వారంటైన్ అధికారులతో ఉన్నత స్థాయి దౌత్య చర్చల తక్షణమే జరిపి, మన దేశంలో తీసుకున్న చర్యలను వారికి వివరించి, ఈ నిషేధాన్ని వీలైనంత త్వరగా ఎత్తివేయించాలి.
లేకుంటే భారత్ తన ‘మామిడి’ సామ్రాజ్యాన్ని అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో శాశ్వతంగా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. అప్పుడు పాలకులే రైతులకు సమాధానం చెప్పుకోవాల్సి ఉంటుంది.
