అక్షరటుడే, వెబ్డెస్క్: Tryambakeswaram Amritakundam | భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ జిల్లాలో ఉన్న త్రయంబకేశ్వరాలయం అత్యంత విశిష్టమైనది. సాధారణంగా ఏ శివాలయానికి వెళ్లినా అక్కడ కేవలం శివలింగం మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
కానీ ఇక్కడ బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ కలిసి ‘త్రయంబకుడి’గా కొలువై ఉండటం ఈ క్షేత్ర ప్రత్యేకత. అలాంటి పరమ పవిత్రమైన ఆలయ సముదాయంలో తాజాగా ఒక అద్భుతమైన, మైలురాయి లాంటి ఘట్టం ఆవిష్కృతమైందంటూ జరుగుతున్న ప్రచారం అందరినీ ఆకర్షిస్తోంది.
ఆలయ ప్రాంగణంలో శతాబ్దాలుగా ఉన్న చారిత్రాత్మక ‘అమృతకుండం’ అడుగున ఒక రహస్య శివలింగం బయటపడిదంటూ జరుగుతున్న ప్రచారం ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా సంచలనంగా మారింది. ఎన్నో తరాలుగా ఎవరికీ కనిపించని, కేవలం పౌరాణిక కథల్లో మాత్రమే విన్న ఈ అద్భుతం ఇప్పుడు కళ్లముందు సాక్షాత్కరించిందని ప్రచారం జరగడంతో భక్తజనం శివనామస్మరణతో పులకించిపోతోంది.
Tryambakeswaram Amritakundam | ఏమిటి ఈ అమృతకుండం?
త్రయంబకేశ్వర ఆలయ ప్రధాన గోపురానికి సమీపంలోనే ఈ చారిత్రాత్మక అమృతకుండం ఉంది. ఇది కేవలం నీటిని నిల్వ ఉంచే ఒక సాధారణ బావి, కోనేరు కాదు. దీని వెనుక ఘనమైన చరిత్ర, సంస్కృతి దాగి ఉన్నాయి.
పేష్వాల కాలం నాటి నిర్మాణం: ప్రస్తుతం మనకు కనిపిస్తున్న త్రయంబకేశ్వర ఆలయాన్ని, ఈ కుండాన్ని మరాఠా సామ్రాజ్యానికి చెందిన పీష్వా బాలాజీ బాజీరావ్ (నానాసాహెబ్ పీష్వా) కాలంలో పునర్నిర్మించారు. ఆ కాలపు అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప శైలికి ఈ కుండం ఒక నిదర్శనం.
65 అడుగుల అగాధ రహస్యం: ఈ కుండం సుమారు 65 అడుగుల లోతు కలిగి ఉంటుంది. చుట్టూ రాతి కట్టడాలు, లోపలికి దిగడానికి అనువుగా నిర్మించిన మెట్లు దీని ప్రత్యేకత.
పూజలకు మాత్రమే పరిమితం: ఈ కుండంలోని నీరు ఎంత పవిత్రమైనదంటే, సాధారణ ప్రజలు దీనిని తాకడానికి వీల్లేదు. ప్రతిరోజు ఉదయం త్రయంబకేశ్వరుని మూలవిరాట్కు జరిగే మహాన్యాస పూర్వక రుద్రాభిషేకానికి, నిత్య పూజలకు, నైవేద్య తయారీకి కేవలం ఈ అమృతకుండం నుంచి సేకరించిన జలాలను మాత్రమే అర్చకులు ఉపయోగిస్తారు.
Tryambakeswaram Amritakundam | ఎందుకు ఈ అన్వేషణ ?
శతాబ్దాల కాలంగా నీటిలో నానడం వల్ల, కాలక్రమేణా కుండం లోపలి రాతి గోడలు బలహీనపడే ప్రమాదం ఏర్పడింది. రాతి సందుల్లో నాచు పేరుకుపోవడం, కట్టడం లోపలి భాగంలో పూడిక చేరడం వల్ల నీటి నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని నిపుణులు గుర్తించారు.
ఆలయ పురాతన వైభవాన్ని కాపాడటానికి పురావస్తు శాఖ ఈ కుండాన్ని పూర్తిగా ప్రక్షాళన చేయాలని నిర్ణయించింది. ఇందులో భాగంగానే కుండంలో శతాబ్దాలుగా పేరుకుపోయిన నీటిని, అడుగు భాగంలో ఉన్న మట్టిని (పూడికను) తొలగించే ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. ఆ శుద్ధీకరణ పనుల్లో ఈ అద్భుత శివలింగ దర్శనం జరిగిందంటూ ప్రచారం జరిగింది.
Tryambakeswaram Amritakundam | ఆపరేషన్ అమృతకుండం విశేషాలు!
65 అడుగుల లోతున్న, శతాబ్దాల నాటి ప్రాచీన కుండం నుండి నీటిని పూర్తిగా ఖాళీ చేయడం ఒక సవాలుతో కూడుకున్న పని. ఆలయ సంప్రదాయాలకు ఎక్కడా భంగం కలగకుండా, కట్టడం దెబ్బతినకుండా పురావస్తు శాఖ ఈ ఆపరేషన్ను అత్యంత జాగ్రత్తగా నిర్వహించింది.
భారీ అశ్వశక్తి (HP) కలిగిన అత్యాధునిక సబ్మెర్సిబుల్ మోటార్ల ద్వారా నీటిని నిరంతరాయంగా పంప్ చేశారు. అడుగు భాగంలో పేరుకుపోయిన దశాబ్దాల నాటి బురద, మట్టి, నాచును కార్మికులు ప్రాణాలకు తెగించి లోపలికి దిగి తొలగించారు.
65 అడుగుల లోతులో చీకటి దట్టంగా ఉండటంతో, ప్రత్యేకమైన హై-ఇంటెన్సిటీ ఫోకస్ లైట్లను అమర్చి అడుగు భాగాన్ని స్పష్టంగా వీక్షించారు. ఈ క్రమంలోనే, నీటి మట్టం పూర్తిగా అడుగుకు చేరుకున్న తరుణంలో, అక్కడ ఎంతో నైపుణ్యంతో చెక్కబడిన ఒక అద్భుతమైన శివలింగం ఆకారం అధికారుల కంటపడిందని చెబుతున్నారు. ఎన్నో వందల సంవత్సరాల తర్వాత ఆ లింగంపై సూర్యకాంతి ప్రసరించడం అక్కడున్న వారందరినీ భక్తిభావంలో ముంచెత్తిందని పేర్కొంటున్నారు.
IAS Officer Y. Srilaxmi | శిఖరం నుంచి పతనం.. మళ్లీ బాధ్యతల వైపు : వై. శ్రీలక్ష్మి పరిపాలనా ప్రయాణం
Tryambakeswaram Amritakundam | పురాణాలు ఏమి చెబుతున్నాయి?
త్రయంబకేశ్వర ఆలయానికి, ఈ అమృతకుండానికి ఉన్న సంబంధం పౌరాణిక కాలం నాటిది. శివపురాణం ప్రకారం.. గౌతమ మహర్షి చేసిన ప్రార్థనల వల్ల గంగానది ఇక్కడి బ్రహ్మగిరి పర్వతాలపై ‘గోదావరి’గా అవతరించింది.
అమృతకుండం పేరు వెనుక రహస్యం: దేవదానవులు అమృతం కోసం క్షీరసాగర మథనం చేసినప్పుడు, అమృత భాండం నుంచి కొన్ని చుక్కలు భూమిపై రాలాయని, అందులో ఒక చుక్క పడిన చోటే ఈ ‘అమృతకుండం’ ఏర్పడిందని స్థానిక ఐతిహ్యం. ఈ కుండం అడుగున శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించడం వెనుక, ఆ అమృత రసానికి శివుడే రక్షకుడిగా ఉంటాడనే నమ్మకం పూర్వీకుల్లో ఉండేదని పెద్దలు చెబుతున్నారు.
Tryambakeswaram Amritakundam | భద్రతా ఆంక్షలు
అమృతకుండంలో అద్భుత శివలింగం బయటపడినట్లు ప్రచారం జరగడంతో నాసిక్ తో పాటు పరిసర ప్రాంతాల నుంచి వేలాది మంది భక్తులు త్రయంబకేశ్వరాలయానికి తరలివచ్చారు. అయితే, ప్రస్తుతానికి ఎవరినీ కుండం వద్దకు అనుమతించడం లేదు.
65 అడుగుల లోతు ఉండటం వల్ల ఎవరైనా ప్రమాదవశాత్తు జారిపడే ప్రమాదం ఉంది. దీనికితోడు పురావస్తు శాఖ పరిశోధనలు, రసాయన శుద్ధీకరణ ప్రక్రియలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. అందువల్ల భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా భక్తుల సందర్శనను పూర్తిగా నిషేధించారు.
ఆలయ అధికారులు ఏమన్నారంటే..
ఈ ప్రచారంపై త్రయంబకేశ్వర ఆలయ ట్రస్ట్, పురావస్తు శాఖ అధికారులు స్పష్టతనిచ్చారు. అమృతకుండం అడుగున ఎలాంటి కొత్త శివలింగం బయటపడలేదని, అక్కడ కేవలం కుండం నిర్మించిన కాలం నాటి రాతి నిర్మాణాలు, ఒక సాధారణ రాతి శిల్పం/డిజైన్ మాత్రమే ఉన్నాయని, అది కొత్తగా దొరికిన శివలింగం కాదని తేల్చి చెప్పారు.
