అక్షరటుడే, వెబ్డెస్క్: IAS Officer Y. Srilaxmi | ఒకప్పుడు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో అత్యంత ప్రభావశీల ఐఏఎస్ అధికారిణుల్లో వై. శ్రీలక్ష్మి ఒకరు. కీలక శాఖలను సమర్థంగా నిర్వహించిన అధికారిణిగా గుర్తింపు పొందిన ఆమె కెరీర్, ఆ తర్వాత అనూహ్య మలుపు తిరిగింది.
అవినీతి ఆరోపణలు, జైలు జీవితం, ఆరోగ్య సమస్యలు, సుదీర్ఘకాలం పోస్టింగ్ లేకపోవడం వంటి ఎన్నో కఠిన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నారు. ఇప్పుడు, పదవీ విరమణకు ముందు ఆమెకు ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి బాధ్యతలు అప్పగించడం ఆమె పరిపాలనా ప్రయాణంలో మరో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.
ఈ నేపథ్యంలో అసలు శ్రీలక్ష్మి ఎవరు? ఆమె నేపథ్యం ఏంటి? వైభవం నుంచి పతనం వైపు ఎందుకు సాగాల్సి వచ్చింది? ఇప్పుడు ఆమెకు ఎందుకు ఈ పోస్టింగ్ ఇచ్చారు? అనే అంశాలపై అక్షరటుడే ప్రత్యేక కథనం.
IAS Officer Y. Srilaxmi | అసలు ఎవరు ఈ శ్రీలక్ష్మి?
వై. శ్రీలక్ష్మి 1988 బ్యాచ్కు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ కేడర్ ఐఏఎస్ అధికారిణి. ఆమె విద్యాభ్యాసం, నేపథ్యం అంతా ఎంతో ఉన్నతమైన ప్రమాణాలతో సాగింది.
చిన్నతనం నుంచే చదువులో రాణించిన ఆమె, సివిల్ సర్వీసెస్ సాధించాలనే బలమైన లక్ష్యంతో శ్రమించి ఐఏఎస్ సాధించారు. 1980ల చివర్లో పరిపాలనా రంగంలోకి అడుగుపెట్టిన ఆమె, అప్పట్లోనే ఒక డైనమిక్, డెసిషన్ మేకింగ్ ఆఫీసర్గా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు.
ఆమె కెరీర్ ప్రారంభంలో వివిధ జిల్లాల్లో సబ్ కలెక్టర్గా, కలెక్టర్గా పని చేస్తూ ప్రజలకు చేరువయ్యారు. మహిళా ఐఏఎస్ అధికారిణిగా క్షేత్రస్థాయిలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ, ఫైళ్లను వేగంగా క్లియర్ చేయడంలో ఆమెకు ఒక ప్రత్యేక శైలి ఉండేది.
పరిపాలనా యంత్రాంగంపై పట్టు సాధించడమే కాకుండా, రాజకీయ నాయకత్వంతోనూ సత్సంబంధాలు కొనసాగించడంలో ఆమె చాకచక్యం ప్రదర్శించేవారు.
Hyderabad Water Crisis | ఐటీ హబ్ల తళతళల వెనుక ‘జల’ సంక్షోభం: భాగ్యనగరంలో పాతాళంలోకి భూగర్భ జలాలు!
IAS Officer Y. Srilaxmi | అత్యంత శక్తివంతమైన అధికారిణిగా..
కెరీర్ పురోగమిస్తున్న కొద్దీ వై. శ్రీలక్ష్మి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ సచివాలయంలో కీలక శాఖల బాధ్యతలను చేపట్టారు. ముఖ్యంగా వై.ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో ఆమె అత్యంత శక్తివంతమైన ముగ్గురు-నలుగురు అధికారులలో ఒకరిగా ఎదిగారు. పరిశ్రమలు, గనుల శాఖ వంటి అత్యంత కీలకమైన, ఆర్థికపరమైన ప్రాధాన్యం ఉన్న విభాగాలకు ఆమె కార్యదర్శిగా వ్యవహరించారు.
ఆమె నిర్ణయాలు చాలా వేగంగా ఉండేవి. పారిశ్రామికవేత్తలు, రాజకీయ ప్రముఖులు ఎవరైనా సరే.. శ్రీలక్ష్మి వద్దకు వస్తే పని వేగంగా అవుతుందనే నమ్మకం ఉండేది.
ఆ పట్టుదల, వేగం, నాయకత్వ లక్షణాలే ఆమెను ప్రభుత్వ పెద్దలకు అత్యంత నమ్మకస్తురాలిగా మార్చాయి. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో మైనింగ్, పారిశ్రామిక విధానాల రూపకల్పనలో ఆమె ముద్ర స్పష్టంగా కనిపించేది.
IAS Officer Y. Srilaxmi | శిఖరం నుంచి పతనం..
అత్యున్నత స్థానంలో ఉన్న శ్రీలక్ష్మి కెరీర్ గ్రాఫ్ ఒక్కసారిగా పడిపోవడానికి కారణం “ఓబుళాపురం మైనింగ్ కంపెనీ (OMC)” వివాదం. గాలి జనార్దన్ రెడ్డికి చెందిన ఈ సంస్థకు అనంతపురం జిల్లాలో మైనింగ్ లీజుల కేటాయింపులో తీవ్ర అక్రమాలు జరిగాయనే ఆరోపణలు వచ్చాయి.
అధికార దుర్వినియోగం ఆరోపణలు: IAS Officer Y. Srilaxmi | పరిశ్రమలు, గనుల శాఖ కార్యదర్శిగా ఉన్న సమయంలో.. నిబంధనలను పక్కనబెట్టి ఓబుళాపురం సంస్థకు అనుకూలంగా ఉత్తర్వులు జారీ చేశారనేది ప్రధాన ఆరోపణ.
‘CBI దర్యాప్తు – అరెస్టు: IAS Officer Y. Srilaxmi | ఈ కేసును సీబీఐ టేకాప్ చేసిన తర్వాత శ్రీలక్ష్మి పేరు ఛార్జ్షీట్లో ప్రముఖంగా చేరింది. 2011 చివర్లో సీబీఐ ఆమెను అరెస్టు చేసింది.
జైలు జీవితం – అవమానం: IAS Officer Y. Srilaxmi | ఒకప్పుడు సచివాలయంలో చక్రం తిప్పిన అత్యున్నత అధికారిణి, చంచల్గూడ జైలు గోడల మధ్య ఖైదీగా గడపాల్సి రావడం దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. ఈ పరిణామం ఆమె వ్యక్తిగత ప్రతిష్ఠను, వృత్తిపరమైన కెరీర్ను పూర్తిగా అతలాకుతలం చేసింది.
ఆరోగ్య క్షీణత: IAS Officer Y. Srilaxmi | జైలు జీవితం, తదనంతర న్యాయపోరాటాల వల్ల ఆమె తీవ్ర మానసిక క్షోభకు, అనారోగ్య సమస్యలకు గురయ్యారు. వెన్నునొప్పి, ఇతర సమస్యలతో ఆమె సుదీర్ఘకాలం ఆసుపత్రుల చుట్టూ తిరగాల్సి వచ్చింది.
దశాబ్దాల పాటు కష్టపడి సంపాదించుకున్న ఐఏఎస్ హోదా, సమాజంలో గౌరవం ఒక్క వివాదంతో మసకబారాయి. బంధువులు, సహచర అధికారులు కూడా ఒక దశలో ఆమెకు దూరంగా జరిగారు. సుమారు పదేళ్ల పాటు ఆమె కెరీర్ సస్పెన్షన్లు, కోర్టు వాయిదాలు, పోస్టింగ్ లేని శూన్యతతో సాగింది.
IAS Officer Y. Srilaxmi | విభజన తర్వాత పరిణామాలు
రాష్ట్ర విభజన తర్వాత వై. శ్రీలక్ష్మి తెలంగాణ కేడర్కు కేటాయించబడ్డారు. అయితే ఇక్కడ ఆమెకు ఆశించిన ప్రాధాన్యం లభించలేదు. దీంతో ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్ కేడర్కు మారేందుకు సుదీర్ఘ చట్టపరమైన పోరాటం చేశారు. వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, ఆమె ఎట్టకేలకు ఏపీ కేడర్కు బదిలీ అయ్యారు.
ఏపీకి వచ్చిన తర్వాత ఆమెకు పురపాలక, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ వంటి కీలక బాధ్యతలు అప్పగించారు. మళ్లీ పాత శ్రీలక్ష్మిని గుర్తు చేస్తూ ఆమె చురుగ్గా పనిచేయడం ప్రారంభించారు.
కానీ, 2024లో ఏపీలో ప్రభుత్వం మారిన తర్వాత, చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలోని కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి రాగానే ఆమెను లూప్ లైన్లోకి పంపారు. గత రెండేళ్లుగా ఆమెకు ఎలాంటి నిర్దిష్టమైన పోస్టింగ్ (Waiting for posting) ఇవ్వకుండా సాధారణ పరిపాలనా శాఖలోనే ఉంచారు.
IAS Officer Y. Srilaxmi | ఇప్పుడు ఎందుకు ఈ పోస్టింగ్ ఇచ్చారు?
ప్రస్తుతం 1988 బ్యాచ్కు చెందిన వై. శ్రీలక్ష్మిని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సాధారణ పరిపాలన శాఖ (GAD) ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
సుదీర్ఘకాలం పోస్టింగ్ లేకుండా ఉన్న ఆమెకు, పదవీ విరమణకు కొద్దిరోజుల ముందు ఈ ప్రాధాన్యం దక్కడం వెనుక కొన్ని సాంకేతిక, పరిపాలనాపరమైన కారణాలు ఉన్నాయి:
రిటైర్మెంట్ ప్రొటోకాల్: ఐఏఎస్ నిబంధనల ప్రకారం, ఒక సీనియర్ అధికారి రిటైర్ అయ్యే సమయంలో కనీసం ఒక పోస్టింగ్లో ఉండటం సాంకేతికంగా అవసరం. దీనివల్ల పెన్షన్, గ్రాట్యుటీ వంటి పదవీ విరమణ ప్రయోజనాల ప్రక్రియ సులువవుతుంది.
సీనియారిటీ గౌరవం: ఆమెపై ఇంకా కొన్ని న్యాయపరమైన వివాదాలు నడుస్తున్నప్పటికీ, ఆమె కేడర్లో అత్యంత సీనియర్ అధికారిణి (స్పెషల్ చీఫ్ సెక్రటరీ హోదా). సుదీర్ఘకాలం పోస్టింగ్ లేకుండా ఉంచడం వల్ల వచ్చే పరిపాలనాపరమైన చిక్కులను నివారించేందుకు ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
వ్యవస్థాగత నిష్క్రమణ: వివాదాలు ఎలా ఉన్నా, ఒక అధికారి దశాబ్దాల పాటు ప్రభుత్వ వ్యవస్థకు సేవలు అందించినప్పుడు, గౌరవప్రదమైన రీతిలో పదవీ విరమణ పొందేందుకు వీలుగా ఈ తరహా పోస్టింగులు ఇవ్వడం ఐఏఎస్ సర్కిల్స్లో సహజంగా జరుగుతుంటుంది.
IAS Officer Y. Srilaxmi | పరిపాలనా గాథలో ఒక పాఠం
వై. శ్రీలక్ష్మి జీవిత ప్రయాణం కేవలం ఒక ఐఏఎస్ అధికారిణి కెరీర్ గ్రాఫ్ మాత్రమే కాదు.. అది వ్యవస్థలో ఉండే హెచ్చుతగ్గులకు, అధికార బలానికి, కాలం మహిమకు ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
ఒకప్పుడు సచివాలయంలో ఆమె చాంబర్ ముందు ఐఏఎస్ అధికారులే క్యూ కట్టేవారు. అలాంటిది, అదే సచివాలయంలో పోస్టింగ్ కోసం రెండేళ్ల పాటు వేచి చూడాల్సి రావడం కాలం చేసిన విచిత్రమైన విధి విలాసం.
ఆరోపణలు, విమర్శలు, వ్యక్తిగత కష్టాలు, సమాజం చూసే చూపు.. వీటన్నింటినీ తట్టుకుంటూ ఆమె నిలబడ్డారు. న్యాయపరమైన ప్రక్రియలను ఎదుర్కొంటూనే, వ్యవస్థలో తన ఉనికిని చాటుకునేందుకు నిరంతరం ప్రయత్నించారు.
అధికార జీవితంలో వై. శ్రీలక్ష్మి కథ విజయాలు, వివాదాలు, అవమానాలు, సహనం, తిరిగి అవకాశం—ఈ ఐదు కోణాలను ఒకేసారి ప్రతిబింబిస్తుంది. ఉన్నత స్థానాలకు చేరుకోవడం ఎంత కష్టమో, ఒక చిన్న పొరపాటు లేదా వివాదం వల్ల ఆ స్థానాన్ని కోల్పోవడం అంతకంటే సులభమని ఈ ప్రయాణం నిరూపిస్తుంది. సుదీర్ఘ అనిశ్చితి తర్వాత, పదవీ విరమణ ముంగిట ఆమె మళ్లీ బాధ్యతలు చేపట్టడం ఆమె పరిపాలనా ప్రయాణానికి ఒక భావోద్వేగ ముగింపుగా నిలిచిపోతుంది.
