అక్షరటుడే, వెబ్డెస్క్: Middle East | మధ్యప్రాచ్యంలో మరోసారి యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. గత కొద్ది నెలలుగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు పతాక స్థాయికి చేరుకున్నాయి. యూఏఈలోని వ్యూహాత్మక ప్రాంతమైన ఫుజైరా ఆయిల్ రిఫైనరీపై (Fujairah Oil Refinery) జరిగిన డ్రోన్, క్షిపణి దాడులు ఇరాన్ – అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కూటమి మధ్య ప్రత్యక్ష యుద్ధానికి తెరలేపాయి. ఈ ఘర్షణ కేవలం రెండు దేశాల మధ్యే కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను, రాజకీయ సమీకరణాలను తలకిందులు చేస్తోంది.
2026 ప్రారంభం నుంచే ఇరాన్ తన అణు శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని (Uranium Enrichment) 90% శాతానికి పెంచినట్లు ప్రకటించడంతో ఉద్రిక్తతలు మొదలయ్యాయి. దీనిని తమ ఉనికికే ప్రమాదంగా భావించిన ఇజ్రాయెల్, అమెరికా మద్దతుతో ఇరాన్ లోని భూగర్భ అణు కేంద్రాలపై ‘ఆపరేషన్ షాడో స్ట్రైక్’ పేరుతో వైమానిక దాడులు చేసింది. దీనికి ప్రతిచర్యగా ఇరాన్ తన మిత్రదేశాలైన హిజ్బుల్లా, హౌతీ రెబల్స్ సాయంతో గల్ఫ్ దేశాల్లోని చమురు క్షేత్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ప్రారంభించింది. ఫిబ్రవరి 2026 నుంచి ఈ చిన్నపాటి ఘర్షణలు ఇప్పుడు పూర్తిస్థాయి యుద్ధంగా మారుతున్నాయి.
Middle East | భారీ నష్టం
- ఈ యుద్ధంలో ఇరాన్ గతంలో ఎన్నడూ లేనంత నష్టాన్ని చవిచూస్తోంది.
- కీలక వ్యక్తుల మరణం: ఇరాన్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) చీఫ్ కమాండర్లతో పాటు, క్షిపణి సాంకేతిక నిపుణులు అనేక మంది ఇజ్రాయెల్ ‘మొసాద్’ దాడుల్లో ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
- ఆయుధ సంపత్తి: ఇరాన్ గర్వకారణంగా చెప్పుకొనే ‘ఖైబర్’, ‘సెజ్జిల్’ క్షిపణి లాంచింగ్ ప్యాడ్లలో 60% ధ్వంసమయ్యాయి. వారి డ్రోన్ ఫ్యాక్టరీలు అమెరికా స్టెల్త్ బాంబర్ల దాడికి గురయ్యాయి.
- ఆర్థిక మూలాలు: ఇరాన్ ప్రధాన ఆదాయ వనరు చమురు ఎగుమతులు. ఖార్గ్ ఐలాండ్ వంటి చమురు టెర్మినల్స్ దెబ్బతినడం వల్ల ఆదాయం పడిపోయింది. ప్రస్తుతం ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియల్’ విలువ చరిత్రలో లేనంతగా పతనమైంది.
- అంతర్గత అశాంతి: యుద్ధం వల్ల పెరిగిన ధరలు, నిత్యావసరాల కొరతతో దేశంలో అంతర్గత తిరుగుబాటు లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయి.
Middle East | ఇజ్రాయెల్, అమెరికా మిత్రదేశాల నష్టం
- యుద్ధం ఒక వైపు మాత్రమే ఉండదు. ఇరాన్ ప్రయోగించిన ‘కామికేజ్’ డ్రోన్లు ఇజ్రాయెల్ రక్షణ కవచమైన ఐరన్ డోమ్ను కొన్నిచోట్ల ఛేదించాయి.
- ఇజ్రాయెల్: టెల్ అవీవ్, హైఫా వంటి నగరాల్లో పౌర మౌలిక సదుపాయాలు దెబ్బతిన్నాయి. పర్యాటక రంగం పూర్తిగా స్తంభించింది.
- అమెరికా: మధ్యప్రాచ్యంలో (Middle East) ఉన్న అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై దాడులు జరగడం వల్ల అమెరికా సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అమెరికా తన రక్షణ బడ్జెట్లో అదనంగా బిలియన్ల డాలర్లను ఈ ప్రాంతానికి తరలించాల్సి వస్తోంది.
- యూఏఈ & సౌదీ: ఫుజైరా దాడితో యూఏఈ నౌకాయాన రంగం అతలాకుతలమైంది. బీమా కంపెనీలు గల్ఫ్ ప్రాంతానికి వచ్చే నౌకలపై ‘వార్ రిస్క్ ప్రీమియం’ను 500% పెంచేశాయి.
Middle East | ప్రపంచ దేశాలపై ప్రభావం
- ఈ యుద్ధం ప్రపంచాన్ని ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి నెట్టివేస్తోంది.
- చమురు సంక్షోభం: హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) పాక్షికంగా మూతపడటంతో చమురు సరఫరా ఆగిపోయింది. దీనివల్ల పలుదేశాల్లో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు రెట్టింపు అయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడింది.
- స్టాక్ మార్కెట్: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇన్వెస్టర్లు భయాందోళనకు గురవుతున్నారు. నాస్డాక్, సెన్సెక్స్ వంటి మార్కెట్లు ఒకే రోజులో 5-8% పతనమయ్యాయి.
- బంగారం – వెండి: అనిశ్చితి నెలకొన్నప్పుడు ఇన్వెస్టర్లు సురక్షితమైన పెట్టుబడిగా భావించే బంగారం వైపు మళ్లుతారు. దీనివల్ల బంగారం, వెండి రికార్డు స్థాయికి చేరుకుంది.
Middle East | మళ్లీ యుద్ధం మొదలైతే పరిణామాలు ఎలా ఉంటాయి?
- యుద్ధం మరింత ముదిరితే అది ప్రపంచ ముఖచిత్రాన్ని మార్చేస్తుంది:
- సైబర్ యుద్ధం: ఇరాన్ – అమెరికాలు ఒకరి బ్యాంకింగ్, పవర్ గ్రిడ్లపై మరొకరు సైబర్ దాడులు చేసుకునే అవకాశం ఉంది.
- శరణార్థుల సమస్య: మధ్యప్రాచ్యం నుంచి లక్షలాది మంది యూరప్ దేశాలకు వలస వెళ్లే అవకాశం ఉంది, ఇది సామాజిక ఉద్రిక్తతలకు దారితీస్తుంది.
- కొత్త కూటములు: రష్యా, చైనా, ఉత్తర కొరియా వంటి దేశాలు ఇరాన్కు బహిరంగంగా మద్దతు ఇస్తే, అది నాటో (NATO) వర్సెస్ ఇరాన్ కూటమిగా మారి మూడో ప్రపంచ యుద్ధానికి పునాది వేస్తుంది.
రాజకీయ విశ్లేషణ: భారత్ పాత్ర ఏమిటి?
భారతదేశానికి ఇరాన్ – అమెరికా రెండూ ముఖ్యమే. చమురు కోసం గల్ఫ్ దేశాలపై ఆధారపడిన భారత్, ఈ యుద్ధం వల్ల తీవ్రంగా నష్టపోతుంది. చౌకగా లభించే చమురు ఆగిపోవడం వల్ల ద్రవ్యోల్బణం పెరిగి సామాన్యుడిపై భారం పడుతుంది. ప్రధాని మోడీ ఇప్పటికే ఇరు దేశాల ప్రతినిధులతో మాట్లాడి శాంతి చర్చలకు పిలుపునిచ్చారు.
ఫుజైరా పై దాడి కేవలం ఒక హెచ్చరిక మాత్రమే. యుద్ధం అనేది వినాశనానికి దారి తీస్తుంది తప్ప పరిష్కారాన్ని చూపదు. ప్రపంచ దేశాలు సమిష్టిగా స్పందించి ఇరాన్ – అమెరికా మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలు జరపకపోతే, మానవాళి భారీ మూల్యాన్ని చెల్లించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ఇది కూడా చదవండి..: Iran UAE drone attack | ఫుజైరా ఆయిల్ హబ్పై ఇరాన్ డ్రోన్ దాడి.. పశ్చిమాసియాలో మళ్లీ ఉద్రిక్తతలు తీవ్రం!
